Een derde in het spel

In mijn werk als maatschappelijk werker kom ik veel in aanraking met mensen die relatieproblemen hebben. Een toenemende groep echtparen die hulp vragen hebben moeite met het verwerken van problemen waarin relaties met derden een rol spelen. Ik merk dat problemen rondom overspel relaties diep raken. Toch wil ik hoop geven. Trek niet te snel de conclusie dat je relatie onherstelbaar beschadigd is!

Wat is overspel?

Voor mij betekent overspel dat je een intieme, emotionele band hebt met een ander dan je eigen partner. Het is behalve seksueel contact hebben ook het fantaseren daarover, het verliefd zijn, het investeren van tijd, aandacht, belangstelling, gedachten en gevoelens naar iemand anders dan je vaste partner. Soms is het een éénmalig slippertje, soms een langdurige relatie van jaren. Ik maak daarom wel een onderscheid tussen incidentele en structurele ontrouw. Overspel heeft verschillende fasen. Je kunt daarover meer lezen in het artikel: "Fasen in overspel".
Ik zie een vaste relatie als een band waar geen plaats is voor een derde. Ik vind het belangrijk dat je elkaars behoeften leert ontdekken. Mijn stelling luidt: ’Wanneer jij je nummer één voelt bij je partner dan heb je geen behoefte aan een derde.’

Is een relatie te herstellen na overspel?

Diepe psychische schade

Overspel berokkent diepe psychische schade aan een relatie. Bij een liefdesrelatie geef je je volledige vertrouwen aan de ander, samen heb je iets waar anderen buiten staan. Als dit vertrouwen wordt geschaad, raakt je huwelijk volledig uit balans. Overspel maakt een storm van gevoelens los. Vaak nemen partners, na het bekend worden van het overspel, impulsieve beslissingen en besluiten ze (te) snel om te scheiden. En dat is jammer!

Time out!

Het is volgens mij altijd goed om je relatie tijd te gunnen en de mogelijkheden van herstel te onderzoeken. De duur van het herstel kan niet van tevoren bepaald worden en waarschijnlijk hebben beide partners zelfs een verschillend tijdschema. Maar ik ben er van overtuigd geraakt dat het de moeite waard is om je huwelijk een tweede kans te geven. Wanneer wantrouwen, gesnauw en geruzie aan de orde van de dag is, kan het heel moeilijk zijn om door te gaan. Toch vind ik dit niet altijd een reden om uit elkaar te gaan. Zeker niet wanneer je kinderen hebt.
Ik wil mensen hoop meegeven. Het zal je de komende tijd veel kosten maar samen met God en je eigen inzet kan een relatie herstellen en kan er meer diepgang komen. Je kunt er zelfs beter uit komen.

Hoe kon het gebeuren?

Bedenk allereerst dat je relatie toch niet zo goed was als dat je dacht en ga de waarheid onder ogen zien. Wat is er gebeurd en waardoor kon dit gebeuren? Wat denk je, voel je en wil je? Het is belangrijk om te praten, te praten en nog eens te praten. Je relatie heeft enorme schade opgelopen. Door hierbij stil te staan en ten volle te accepteren dat dit heeft plaatsgevonden, kun je verder komen.
Vaak merk ik dat mensen tijdens het overspel en daarna ook een slechte relatie met God hebben. Als christentherapeut vind ik het belangrijk dat mensen in het herstel God betrekken.

Maak een keus

Ik kijk in de hulpverlening of beide partners bereid zijn te investeren in hun relatie. De overspelige partner zal moeten bedenken en beslissen met wie hij/zij verder wil. De bedrogen partner moet niet te impulsief reageren. Neem de ruimte om na te denken over jezelf en je relatie.
Volgens mij is het onmogelijk om de relatie te herstellen wanneer er contact blijft met de derde. Pas als de buitenechtelijke relatie is gestopt kan de verwerking binnen je eigen relatie beginnen. Houd er rekening mee dat, als er sprake is van verliefdheid, er nog wel gevoelens voor de derde partij over kunnen blijven. Het afbouwen van die gevoelens kan een zware strijd zijn en langere tijd duren.
De trouwe partner heeft ook een keus. Je kunt na alle openheid en eerlijkheid er voor kiezen om de ander te vertrouwen. Je kiest er voor te geloven dat iemand de juiste keus maakt. Dit kan volgens mij alleen maar nadat de ontrouwe partner in zijn gedrag herhaaldelijk heeft laten zien dat hij te vertrouwen is.

Vertrouwen winnen

Het allerbelangrijkste punt in het herstel is: hoe herwin je vertrouwen in een relatie na overspel? Heel langzaam, naarmate de ontrouwe partner door de tijd heen zich herhaaldelijk betrouwbaar gedragen heeft. Wat goed werkt is de bereidheid van de ontrouwe partner om over alles verantwoordelijkheid af te leggen. Als de ontrouwe partner bereid is open te zijn over plannen, activiteiten, mails, telefoongesprekken en etentjes, en de bereidheid heeft om zijn plannen te wijzigen en de partner daarin te betrekken dan groeit er langzaam vertrouwen.

Opnieuw beginnen

Wil je een relatie verbeteren en verstevigen dan is het nodig dat je na het uiten van boosheid en wrok, de ander gaat vergeven. Dit is een puur rationele beslissing. Ik denk dat je niet moet wachten tot beide partners hier emotioneel klaar mee zijn. Dat kan nog wel jaren duren. Vergeving opent de weg naar herstel en versterking. Daarbij is het belangrijk dat de bedrogen partner merkt dat de overspelige partner berouw heeft over het overspel. De overspelige partner kan dit proces versnellen door expliciet om vergeving te vragen. Ik stimuleer mensen om dit besluit met een ritueel te bevestigen. Je kunt denken aan een weekeind weg, een etentje voor twee of anderszins.

Versterk je relatie

Partnerrelatietherapie is geen wondermiddel, maar het kan gegarandeerd een positief effect hebben.
Je kunt leren om met elkaar te communiceren, je liefdevol te gedragen en in trouw te investeren.
Ik stimuleer partners hun wensen en verlangens aan elkaar te gaan vertellen, het liefst zo concreet mogelijk. ‘Ik zou willen dat je minder tijd aan je hobby’s besteed’ of ‘ik zou graag een bruisender seksleven willen’ of ‘ik wil een paar keer per dag een knuffel van je’ of ‘ik wil na God de belangrijkste persoon in je leven zijn en dit aan alles merken’. Dit laatste is belangrijk.

Investeer in liefde

Wil je weer verliefd worden op je partner? Dan moet je volgens mij beginnen met je liefdevol te gedragen tegenover je partner. Het gevoel van liefde is een gevolg van liefdevol gedrag. Van iemand houden is iets wat je doet. Liefdevol gedragen is naar je partner luisteren, met hem/haar praten over wat je voelt en denkt, hem/haar aanraken en zeggen wat je waardeert en leuk aan hem/haar vindt, lieve, hoffelijke zorgzame dingen voor hem/haar doen. Door je te verdiepen in de partner, door hem/haar te strelen en te verrassen groeit de wederzijdse liefde. Als ik dit aan mensen vertel merk ik vaak dat dit nieuw is. Liefde koppelen mensen aan een fijn gevoel maar ik denk dat liefde meer met liefdevol gedrag heeft te maken wat uiteindelijk een prettig gevoel geeft.

Investeer in trouw

Trouw beloven is een keuze vooraf. Trouw is geen beloning omdat de ander het zo goed gedaan heeft. Ik denk echter dat trouw beloven een keuze is vol risico’s. Je weet immers niet bij de start van je huwelijk hoe je relatie zich zal ontwikkelen. Je weet immers niet hoe je partner er over tien jaar uit zal zien, of je in staat bent elkaars behoeften op te pakken en deze te vervullen. Ik erger mij aan de mentaliteit: Relatie niet leuk? Ik hou niet meer van hem? Weg ermee. Dit kan ook anders volgens mij. Ik denk dat trouw zijn niet alleen blijkt uit de afwezigheid van een verhouding met een ‘derde’. Trouw blijkt uit de aanwezigheid van liefde, toewijding, respect, loyaliteit en bemoediging. Trouw zijn is positief en dynamisch: het betekent dat je actief het welzijn van je partner nastreeft. Het betekent ook dat je eerlijk bent in wat er in je omgaat. Wanneer je merkt dat je gevoelens voor een ander ontwikkelt en je bent hier vanaf het begin eerlijk in geef je m.i. jezelf en je relatie ook de kans. De kans om te kijken wat er mist, waar je behoefte aan hebt, wat je verlangens zijn. Investeren in trouw is dus blijven delen! Als je zegt: ‘ik ben trouw geweest omdat ik nooit overspel heb gepleegd’, heb je volgens mij gemist wat God heeft bedoeld met trouw zijn.

Bescherm je huwelijk

Ga er van uit dat er tijden kunnen komen dat je weer gevoelig wordt voor verleiding. Zet jezelf stil als je ontdekt dat je gevoelens van verliefdheid voor een derde ontwikkelt. Wees open en vermijd situaties waarin je in de verleiding van overspel terecht kunt komen. Neem grenzen in acht.
Maak de keus om trouw te zijn. Bescherm je huwelijk, het is een kostbaar geschenk!
Je zet toch ook je fiets op slot?

Auteur: Andra van Weeghel-Admiraal, christentherapeut bij De Driehoek, locatie Zwolle